Sinds mijn laatste bezoek aan Israel en Palestina, begin april, is er hier nogal wat gebeurd. Toen we hier vorige keer waren, was de ‘regering van nationale eenheid’ net gevormd. Die regering bestaat intussen niet meer, en is vervangen door een ‘noodregering’.
In december 2005 werden er nog eens verkiezingen gehouden in de Palestijnse Bezette Gebieden. Dat was wel even geleden en van over heel de wereld kwamen internationale waarnemers naar de West Bank en Gaza, om de verkiezingen op te volgen. Deze waarnemers schreven allemaal in hun rapporten dat dit vrije, eerlijke, en dus zeer geslaagde verkiezingen waren geweest.
Op voorhand was voorspeld dat Hamas wel wat zou stijgen, maar dat Fatah nog steeds de meerderheid zou hebben. En zoals dat gaat met peilingen, bleek dat achteraf een heel foute inschatting. Hamas behaalde namelijk de absolute meerderheid in het Palestijnse parlement.
Het duurde niet lang of er werd een 100% Hamas-regering gevormd (de president was wel nog steeds Abu Mazen van Fatah, want er werden geen presidentsverkiezingen gehouden). Het duurde echter nog minder lang dat zowat heel de wereld zijn afkeur uitte voor deze verkiezingsuitslag. Nagenoeg geen enkele regering wou relaties onderhouden met de Hamas-regering en overal werden de geldkranen toegedraaid. Zelfs het Palestijnse belastingsgeld werd geblokkeerd door Israel.
Het democratische Westen stimuleert dus wel het creeren van democratieen in de arabische wereld, maar wel op voorwaarde dat ze dan ook akkoord kan gaan met de uitslag van de verkiezingen. Anders moet ‘de wil van het volk’ evengoed wel wijken voor ‘de wil van het Westen’.
De Hamas-regering heeft een tijdje geprobeerd om toch te regeren, maar merkte al snel dat dit helemaal niet werkbaar was. Onder andere omdat Israel en Amerika steeds weigerden om zelfs maar te praten met het “terroritsche” Hamas. Maar ook omdat president Abbas gewoon zijn eigen politieke programma uitvoerde, steeds proberend dit te doen zonder langs ‘zijn’ regering te gaan. Er vormden zich op deze manier twee ‘regerende entiteiten’ naast elkaar.
Hamas ontbond daarom zijn eigen regering, en startte gesprekken met Fatah, maar ook met andere belangrijke politieke figuren. Deze onderhandelingen leidden succesvol tot de “regering van nationale eenheid” in maart 2007. Hamas had in deze regering 12 van de 25 ministers, Fatah 6, en daarnaast waren er ook nog 7 ‘onafhankelijke’ ministers.
In het begin hadden de meeste Palestijnen ‘hoop’ dat deze regering zou functioneren. De meeste andere landen leken deze regering veel meer genegen, en hier en daar werd zelfs opnieuw gesproken over ‘vredesgesprekken’, omdat Hamas bereid ‘zou zijn geweest’ om “de bezetter” te aanvaarden als “gesprekspartner”.
Maar de beloftes over “gesprekken” en over “achtergehouden geld” werden alweer snel ingeslikt. Bovendien bleven er twee ‘regerende entiteiten’ bestaan: de regering en de president. De verschillen tussen de politieke programma’s van Fatah en Hamas bleken ook te verschillend om samen te regeren. De eenheidsregering heeft het door dit alles uiteindelijk minder dan drie maanden volgehouden.
Wat er daarna in Gaza gebeurd is, weet iedereen. Hamas nam op geweldadige manier de macht over die ze eigenlijk al had. Het was de eerste keer in 60 jaar Naqba en 40 jaar bezetting dat tussen de Palestijnen onderling de wapens werden opgeheven. Fatah-leden en sympathisanten werden bedreigd, ontvoerd of vermoord door de milities van Hamas. Ook NGO’s en journalisten die geen banden hadden met de partij werden bedreigd. De meesten stopten daarom met hun werk, of op zijn minst met het geven van kritiek.
Wat er sindsdien gebeurt op de West Bank, is minder goed geweten. Want eigenlijk gebeurt op de West Bank net hetzelfde, alleen dan door de Fatah-milities. De enige plaats waar dit niet gebeurt, is in Hebron, en in Nablus is het geweld slechts beperkt aanwezig. Maar over andere plaatsen zijn er veel verhalen over Hamas-politici die zijn verdwenen of gevlucht, over geweld tegen Hamas-leden, en over doodsbedreigingen tegen Hamas-sympathisanten. Hamas heeft voorlopig nog niet echt gereageerd op de West Bank, maar heel wat mensen hebben schrik voor wat er gaat gebeuren wanneer Hamas dit wel doet. De spanning is op sommige plaatsen echt te snijden, en hier en daar wordt gespeculeerd over een nakende burgeroorlog.
Abbas installeerde een noodregering in Ramallah, onder leiding van eerste minister Salam Fayad van Fatah. Deze noodregering regeert in theorie over al de Palestijnse gebieden, maar in de praktijk enkel over de West Bank. Bovendien kan de President normaal een noodregering installeren voor dertig dagen. Daarna moet deze regering een verlenging krijgen van haar mandaat door het parlement. De regering bestuurt nu echter al zo’n vijftig dagen, zonder dat het een verlenging van zijn mandaat heeft gekregen. De president heeft niet eens de moeite gedaan om ze te vragen, omdat hij weet dat hij ze toch niet krijgt van het parlement waar Hamas een absolute meerderheid in heeft.
Hierdoor is de scheiding van de bezette gebieden helemaal voltrokken. Gaza wordt op een illegale manier bestuurd door Hamas, de West Bank op een illegale manier door Fatah. Palestina is opgesplitst in Hamastan en Fatahland.
Het is onbegrijpelijk dat de noodregering die nu over de West Bank regeert wel krediet krijgt van het Westen. Deze regering krijgt plots wel geld toegestopt. Meer zelfs: bijna al het geld dat gedurende een jaar en een half is achtergehouden, werd nu reeds overgemaakt aan de huidige regering. De Palestijn in de straat is blij dat hij eindelijk opnieuw een loon krijgt, maar keurt dit eigenlijk ongelooflijk af.
De bedoeling van de internationale gemeenschap, de Verenigde staten op kop, is echter glashelder. Het wil tonen aan de Palestijnen, en bij uitbreiding aan de hele arabische wereld, wat je krijgt als je kiest voor extremisme, en wat je krijgt als je ‘braaf’ bent. Terwijl Gaza hermetisch wordt afgesloten, en de mensen er sterven van honger en dorst, wordt de West Bank beloond met het geld waar Hamas en het Palestijnse volk eigenlijk al lang recht op hadden.
Een doctor die we ontmoetten in Nablus, was er van overtuigd dat Hamas en Fatah er zelf nog wel zouden uitraken, als de ‘andere belanghebbenden’ zich voor eens koest zouden houden. De VS hebben Fatah al verweten dat ze nu evengoed weer aan het onderhandelen zijn met Hamas.
In die onderhandelingen zou het vooral gaan over het “teruggeven van de macht” in beide gebieden, en het organiseren van nieuwe verkiezingen. Het is echter koffiedik kijken wat er gaat gebeuren. Naast de opties nieuwe verkiezingen en burgeroorlog is er nog een heel spectrum aan mogelijkheden. Zoals steeds is hier niks zwart of wit. Bovendien heb ik nog niemand ontmoet die de nieuwe verkiezingsuitslag durft te voorspellen (ALS er al nieuwe verkiezingen komen). En zal iedereen zich deze keer wel kunnen vinden in de uitslag? En zo zijn er nog heel veel prangende, maar onvoorspelbare vragen. Wordt vervolgd dus.
